NARCISTISCHE DYNAMIEK

WANNEER AUTONOMIE STRUCTUREEL WORDT ONDERMIJND

In sommige relaties ontstaat een dynamiek waarin de behoeften, gevoelens en werkelijkheid van één persoon structureel meer gewicht krijgen dan die van de ander. Niet eenmalig, maar steeds opnieuw. Afstemming maakt daar langzaam plaats voor aanpassing. Deze dynamiek wordt vaak aangeduid als een narcistische dynamiek.

Daarmee wordt geen persoon bedoeld, maar een patroon waarin erkenning vooral één richting op stroomt, en kritiek, tegenspraak of begrenzing moeilijk verdragen worden.

Wat dit zo ontwrichtend maakt, is dat het niet gaat om open conflict, maar om subtiele verschuivingen. De ander leert — vaak zonder dat het ooit zo wordt uitgesproken — dat rust, nabijheid of waardering afhangen van meebewegen. Van het inschatten van stemmingen. Van het kleiner maken van eigen gevoelens om de relatie te behouden.

Twijfel wordt in zo’n dynamiek zelden onderzocht.
Grenzen worden zelden ontvangen.
En verantwoordelijkheid verschuift ongemerkt naar degene die wél reflecteert.

Voor de persoon aan de ontvangende kant kan dit leiden tot een diep gevoel van verwarring. Wat je voelt, wordt betwijfeld. Wat je waarneemt, wordt gebagatelliseerd. Wat je nodig hebt, wordt gezien als lastig of overdreven.

Niet omdat het niet klopt, maar omdat het niet past binnen de ruimte die er is.

Autonomie wordt dan iets gevaarlijks.
Niet omdat zij verkeerd is, maar omdat zij de balans verstoort waarop de relatie rust.

Belangrijk is om te begrijpen dat deze dynamiek vaak niet ontstaat uit kwade wil, maar uit een diep onvermogen om eigen kwetsbaarheid te dragen. Afhankelijkheid, schuld of falen zijn te bedreigend en worden daarom buiten de relatie gehouden. Dat lukt alleen als de ander ze (onbedoeld) draagt.

In zulke verhoudingen gaat het dus niet om sterker worden of beter communiceren. Het gaat om herkennen dat wederkerigheid ontbreekt. En dat blijvend aanpassen geen verbinding brengt, maar zelfverlies.

Autonomie betekent hier niet vertrekken, maar stoppen met verdwijnen. Niet door te strijden, maar door niet langer te dragen wat niet van jou is.